دنياي امروز دنياي ارتباطات و اطلاعات است و روز به روز وابستگي بشر به اين تكنولوژي افزايش پيدا مي كند، لذا ايمن سازي كاربران و امداد رساني به آنها در صورت بروز مشكلات امنيتي يكي از دغدغه هاي اصلي عرصه فناوري اطلاعات است. امروزه مقابله با رخدادهاي امنيتي رايانه اي يكي از اركان سازمانها و مؤسسات در هر دو بخش دولتي و خصوصي شده است. از اين رو شركت فناوري اطلاعات ايران در راستاي آشناسازي بيشتر متخصصان IT با مراكزي همچون ماهر و همچنين گروه هاي پاسخگويي به رخدادهاي رايانه اي در سطح جهان، صبح روز شنبه ۱۰ اسفند ماه ۸۷، اولين همايش تخصصي امداد و هماهنگي رخدادهاي امنيتي را با پشتيباني مراكزي همچون دبيرخانه شوراي عالي فناوري اطلاعات كشور، معاونت فناوري اطلاعات وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، پژوهشكده فناوري اطلاعات و ارتباطات، مركز تحقيقات مخابرات ايران و سازمان پدافند غير عامل كشور و همچنين دانشگاه هاي خواجه نصير و اميركبير برگزار كرد.
اهداف برگزاري همايش به شرح زير عنوان شده است:
-
آشنايي مديران و كارشناسان در حوزه امنيت فضاي تبادل اطلاعات در هر دو بخش خصوصي و دولتي و تبادل تجربيات با يكديگر
-
تبادل تجربيات در خصوص گروه هاي پاسخگويي به رخدادهاي رايانه اي
-
تبادل آمارها و تحليل ها از وضعيت امنيت فضاي تبادل اطلاعات و ارزيابي امنيت
-
انتقال دانش با حضور متخصصان بين المللي
-
ارائه مشاوره در جهت ايجاد گروه هاي پاسخگويي به رخدادهاي رايانه اي
-
تشويق بخش هاي دولتي و غير دولتي مرتبط با فعاليت هاي مركز امداد و هماهنگي رايانه اي (ماهر) جهت عضويت و ارائه خدمات امن ارتباطي براي استفاده اعضاء و عموم در راستاي دستيابي به اطلاعات صحيح و كارا
در اين همايش بيش از ۲۰۰ نفر از مديران و متخصصان عرصه ارتباطات و فناوري اطلاعات كشور حضور به هم رساندند و با هم به تبادل دانش در اين زمينه پرداختند.
دقيقه به دقيقه با همايش
همايش فوق رأس ساعت ۹ با تلاوت آياتي چند از قرآن و پخش سرود ملي آغاز به كار كرد. سپس نماهنگ مخصوص همايش كه به زيبايي و مرتبط با موضوع ساخته شده بود، پخش شد.
ساعت ۹:۲۵ آقاي مهندس عبدالمجيد رياضي، معاون فناوري اطلاعات وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات، به ايراد سخنراني مختصري در مورد وضعيت فناوري اطلاعات در ايران پرداخت. وي عنوان كرد كه در كشور ما نگاه به فناوري اطلاعات به گستردگي كشورهاي ديگر نيست و سياستگذاران كلان كشور توجه چنداني به اين موضوع ندارند. نه تنها در كشورهاي توسعه يافته، بلكه در كشورهاي در حال توسعه نيز فناوري اطلاعات سهم بسزايي در توليد ناخالص ملي دارد. براي مثال، در دهه ۹۰، سهم فناوري اطلاعات در توليد ناخالص ملي در كشورهايي همچون ويتنام و لهستان ۱۵% و در كشورهاي عربستان، مالزي و اندونزي حدود ۳% بوده است. اين در حالي است كه در سال گذشته، اين رقم در ايران تنها ۱.۰% بوده است. اين مسئله به دليل عدم سرمايه گذاري ما در حوزه فناوري اطلاعات است. ايشان در ادامه به ارائه آمارهايي در مورد ميزان سرمايه گذاري كشورهاي ديگر در حوزه فناوري اطلاعات و اهميت دادن آنها به بخش R&D پرداخت.
ساعت ۹:۵۰ آقاي مهندس سعيد مهديون، رئيس هيئت مديره و مدير عامل شركت فناوري اطلاعات ايران، كه رياست همايش را نيز به عهده داشت، به ارائه سخنراني در مورد ضرورت ايجاد مراكز امنيت رايانه اي پرداخت. ايشان در ابتدا به نقش دولت جمهوري اسلامي ايران در زمينه فناوري اطلاعات از بعد از انقلاب تا كنون اشاره كرد و عنوان كرد كه دولتها گام به گام در جهت خصوصي سازي اين حوزه پيش رفته اند و در حال حاضر دولت به سمت مديريت توسعه زيرساختهاي فناوري اطلاعات حركت مي كند. وي در ادامه اظهار داشت كه امروزه اطلاعات به نوعي يك دارايي است و وظيفه داريم از دارايي ها محافظت به عمل آوريم. به گفته وي گروه هاي پاسخگويي به رخداد يا CSIRT ها گروه هايي هستند براي پاسخگويي به رخدادهاي امنيتي رايانه اي و هدف از ايجاد آنها آموزش به افراد در محافظت از خود در دنياي ارتباطات، پاسخگويي مناسب به رخدادهاي امنيتي رايانه اي و كاهش صدمات تا حد ممكن است. آنها به بقاي شركتهاي فعال در زمينه فناوري اطلاعات كمك كرده و موجب بهره وري بيشتر آنها مي شوند. وي همچنين اشاره كرد كه در ايجاد زير ساختهاي امنيتي دو ديدگاه وجود دارد، ديدگاه از پايين به بالا، يعني اول مراكز CSIRT را ايجاد كرده و سپس يك مركز را براي هماهنگي آنها تأسيس كرد و ديدگاه از بالا به پايين يعني ابتدا يك مركز هماهنگي را ايجاد كرده و سپس گروه هاي CSIRT را ايجاد كنيم تا به اين مركز گزارش دهند. شركت فناوري اطلاعات راه ميانه را گرفته و از دو طرف در حال توسعه اين مراكز مي باشد. در اين راستا پروژه ماهر يا ايجاد مركز امداد و هماهنگي رايانه اي كه به نظر آقاي مهندس مهديون عنوان مركز امداد هماهنگ رايانه اي براي آن مناسب تر است، تعريف شده و در حال اجرا ميباشد. وي عنوان كرد كه ماهر براي موفقيت احتياج به گوهرها (نام معادل پيشنهادي براي CSIRT) دارد. شركت فناوري اطلاعات دو گام مهم را در اين مورد برداشته است، در گام اول حاضر به پشتيباني از شركت هايي است كه مايلند جزء اولين گوهرهاي كشور باشند و به همكاري با آنها مي پردازد. در اين راستا تفاهم نامه هايي تنظيم شده كه در پايان همايش به شركتهاي داوطلب داده خواهد شد. در گام دوم اين شركت در حال شناسايي شركتهاي فعال در اين زمينه و ارزيابي و معرفي آنها به عنوان ISMS ها مي باشد.
آقاي دكتر پورآذين سومين سخنران جلسه افتتاحيه بود كه به نمايندگي از سازمان پدافند غيرعامل حضور يافته بود و ساعت ۱۰:۲۰ سخنراني خود را در مورد چگونگي محاسبه هزينه يك رخداد امنيتي آغاز كرد. وي ابتدا به معرفي CSIRT ها به صورت مختصر و سپس اهميت پاسخگويي سريع و كارآمد آنها پرداخت. وي عنوان كرد يكي از خدمات اين گروه ها خدمات پيشگيرانه است كه از ايجاد صدمات گسترده جلوگيري مي كند. ايشان اظهار داشت كه دولت بايد به عنوان يك كنترل كننده در اين زمينه وارد شود و به جلوگيري از ايجاد بازار حمله و دفاع بپردازد. منظور از بازار حمله و دفاع ايجاد ويروسها براي فروختن آنتي ويروسها است. ايشان فرمولي براي محاسبه حداقل و حداكثر بودجه تخصيصي براي پاسخگويي به رخدادهاي رايانه اي را به حاضران معرفي كرده و آن را شرح داد.
فرمول حداكثر و حداقل بودجه در زير آورده شده است:
در اين فرمولها Pi احتمال وقوع يك رخداد، Ci هزينه اي كه در اثر وقوع رخداد تحميل مي شود، N تعداد رخدادهاي واقع شده در يك بازه زماني و E پارامتري بين 0 و 1 است كه هرچه نيروي انساني ماهرتر باشد اين عدد به 1 نزديكتر شده و هر چه نابلد تر باشد به صفر نزديك مي شود.
آخرين سخنران جلسه افتتاحيه، آقاي دكتر رسول جليلي، رئيس مركز امنيت شبكه دانشگاه صنعتي شريف بود. وي سخنراني خود در مورد مقايسه مراكز امداد و هماهنگي رايانه اي منطقه اي و فني را ساعت ۱۰:۴۰ آغاز كرد. ايشان عنوان كردند كه هر جا آپا مي گوييم منظور همان CERT است. عنوان CERT يك نام انحصاري مربوط به گروه امداد و امنيت رايانه دانشگاه كارنگي ملون آمريكا است و استفاده از آن بدون اجازه دانشگاه فوق ممنوع است. لذا نام آپا براي گروه هاي امداد و امنيت رايانه اي ايران در دانشگاه ها انتخاب شده است. ايشان به مقايسه افرازهاي منطقه اي و فني آپا پرداختند و عنوان كردند كه منظور از افراز منطقه اي افرازي است كه كاربران يك منطقه جغرافيايي كشور يا حتي كاربران يك سازمان را در بر ميگيرد و منظور از افراز فني افرازي است كه كاربران يك محصول خاص را شامل مي شود. در مقايسه افرازهاي منطقه اي امكان عملكرد مستقل را داشته و نيازي به هماهنگ كننده ندارند ولي افرازهاي فني از آنجا كه بسياري از رخدادهاي امنيتي حوزه هاي گوناگوني را شامل مي شوند، امكان عملكرد مستقل نداشته و نياز به يك هماهنگ كننده قوي دارند. در مورد خدمات واكنشي به دليل عدم آگاهي كاربران از حوزه فني مربوط به رخداد امنيتي واقع شده و همچنين از آنجا كه رخدادهاي امنيتي چندين حوزه فني را شامل مي شوند، افرازهاي منطقه اي بهتر عمل مي كنند. در مورد خدمات بازدارنده معمولاً افرازهاي فني از آنجا كه حرفه اي تر هستند بهتر عمل مي كنند. وي در ادامه در مورد آپاي فني در حوزه بانك اطلاعات كه در دانشگاه صنعتي شريف و به رياست ايشان در حال فعاليت است توضيحاتي را ارائه داد. آقاي دكتر جليلي در پايان اينگونه نتيجه گيري كرد كه با وجود اينكه در اكثر نقاط دنيا افرازها منطقهاي هستند ولي تجربه نشان داده است كه اگر يك هماهنگ كننده قوي براي تيم هاي فني وجود داشته باشد، افراز فني نيز به خوبي جواب مي دهد. سخنراني ايشان در ساعت ۱۱ پايان يافت و حاضران حدود نيم ساعت به استراحت و تبادل اطلاعات پرداختند.
بعد از استراحت و پذيرايي، يكي از مؤسسان CERT مالزي كه از تجربيات عملي بسياري در اين زمينه برخوردار است، به موضوع رويدادهاي رايانه اي پرداخت. عنوان ارائه ايشان" Ready, Respond, Review in Computer Incident" بود. سخنراني ايشان به زبان انگليسي ايراد شد، البته ترجمه همزمان نيز براي اين بخش و بخش بعدي فراهم شده بود كه از كيفيت نسبتاً خوبي برخوردار بود. ايشان در بخش اول ارائه خود به معرفي CSIRT ها پرداخت و سپس گامهاي لازم براي ايجاد مراكز CSIRT را توضيح داد. وي در ادامه به بحث در مورد عملكردهاي عمومي CSIRT ها پرداخت. در بخش دوم سخنراني انواع رويدادهاي امنيتي رايانه اي و ۷ گام در رسيدگي به اين رويدادها را مورد بررسي قرار گرفت. اين متخصص در بخش سوم به چالشهاي پيش روي CERT ها پرداخت و در مورد نقش CERT هاي ملي نيز توضيحاتي ارائه كرد.
سخنراني ايشان ساعت ۱۲:۳۰ پايان يافت و حاضران حدود يك ساعت به استراحت، صرف ناهار و اقامه نماز پرداختند.
سخنران بعدي جلسه، آقاي مسلم كوثر از شركت NSS كشور هند بود كه سرپرستي فني پروژه CERT ملي كشور هند را نيز به عهده داشته است. وي به ارائه سخنراني در مورد سرويس هاي CSIRT، گامهاي تشكيل يك CSIRT، مهارتهاي لازم براي افراد و مدلهاي سازماني موجود پرداخت. ايشان در ابتدا به تعريف رخدادهاي امنيتي و نتايجي كه به بار مي آورند و ارائه مثالهايي در اين مورد پرداخته و سپس در مورد نحوه پاسخگويي به اين رخدادها و هدف از پاسخگويي ها توضيحاتي را ارائه داد. وي در ادامه در مورد چگونگي تشخيص يك رخداد و اهميت اين موضوع مطالبي را ارائه كرد. آقاي كوثر سپس در مورد CSIRT ها، تعاريف ارائه شده براي آن و انگيزه هاي ايجاد اين مراكز به بحث پرداخت و عنوان كرد كه قالب كاري CSIRT شامل تعريف هدف، حوزه، موقعيت در سازمان و نحوه ارتباط با مراكز مشابه ديگر مي شود. وي در ادامه به توضيح گامهاي لازم براي ايجاد مراكز پاسخگويي به رخدادهاي رايانه اي پرداخت.
سخنراني آقاي كوثر پس از استراحتي كوتاه با ارائه مدلهاي سازماني موجود براي ايجاد اينگونه مراكز و مهارتهاي لازم براي افراد و آموزش هاي لازم ادامه پيدا كرد. در انتها ايشان مدلي را براي ايجاد مراكز CSIRT و ايجاد مركز ماهر در ايران ارائه كرد.
در انتهاي همايش، جلسه پرسش و پاسخ برگزار گرديد. در اين جلسه حضار سؤالاتي را در مورد چگونگي اطلاع رساني به جامعه در اين مورد، ساختار مورد نظر سخنرانان براي ايجاد اين مراكز (فني يا منطقه اي) و امنيت سيستم عاملها و مخصوصاً ويندوز مطرح كردند. اين همايش در ساعت ۱۸ به كار خود پايان داد.
اميدواريم اين همايش آغاز روندي جديد در نگاه به مسئله امنيت در فضاي سايبر كشور بوده و موجب آگاهي و فعاليت بيشتر متخصصان فناوري اطلاعات كشور در اين زمينه شود.
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------



